Nhiều tài xế lo ngại xăng E10 có thể khiến xe hao nhiên liệu hơn,vận hành yếu hơn hoặc ảnh hưởng độ bền động cơ về lâu dài. Những tranh luận này đã xuất hiện từ nhiều năm trước tại các thị trường từng triển khai E10. Mỹ bán đại trà loại nhiên liệu này từ thập niên 1990,trong khi Australia,Thái Lan hay nhiều nước châu Âu cũng đã áp dụng như một giải pháp giảm phát thải và giảm phụ thuộc nhiên liệu hóa thạch.

Về mặt hóa học,ethanol chứa ít năng lượng hơn xăng khoáng. Theo dữ liệu của Bộ Năng lượng Mỹ (DOE),năng lượng riêng theo thể tích của ethanol thấp hơn khoảng 30% so với xăng khoáng. Điều này đồng nghĩa khi pha ethanol vào xăng,năng lượng tạo ra trên mỗi lít nhiên liệu sẽ giảm nhẹ.

Tuy nhiên,do E10 chỉ chứa 10% ethanol,mức chênh về độ tiêu hao nhiên liệu thực tế thường khá nhỏ. Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ (EPA) và nhiều nghiên cứu thử nghiệm tại Mỹ ghi nhận E10 thường khiến mức tiêu thụ nhiên liệu tăng khoảng 1-3% so với xăng khoáng,trong điều kiện vận hành tương đương. Đây cũng là kết quả từng được ghi nhận trong các thử nghiệm tại Australia và châu Âu.

Xăng sinh học E10 được thí điểm tại Hà Nội,tháng 8/2025. Ảnh: Xuân Hải

Bên cạnh đó,một nghiên cứu của phòng thí nghiệm năng lượng tái tạo quốc gia Mỹ (NREL) cho thấy xe sử dụng E10 có mức tăng tiêu thụ nhiên liệu nhỏ,nhưng khó nhận ra rõ rệt trong điều kiện sử dụng hằng ngày vì còn chịu ảnh hưởng từ tải trọng,điều hòa,giao thông hay thói quen lái xe. Với nhiều tài xế,mức chênh lệch vài phần trăm gần như khó nhận ra trong điều kiện sử dụng thực tế.

Ethanol không hoàn toàn là bất lợi về hiệu suất. Loại xăng sinh học này có chỉ số octane cao hơn xăng thông thường,giúp chống kích nổ tốt hơn (không bị cháy sớm khi nén). Đây cũng là lý do một số hãng xe hiệu chỉnh động cơ hiệu suất cao để tận dụng nhiên liệu chứa ethanol. Trong một số nghiên cứu của SAE International và Bộ năng lượng Mỹ,động cơ hiện đại với hệ thống phun xăng điện tử có thể duy trì công suất gần tương đương khi dùng E10.

Nhiều chuyên gia cho rằng cảm giác "xe yếu đi" mà người dùng phản ánh đôi khi đến từ thay đổi chất lượng nhiên liệu giữa các cây xăng,tâm lý người lái hoặc điều kiện vận hành khác nhau,thay vì do riêng tỷ lệ ethanol 10%.

Ngoài các nghiên cứu quốc tế,một nghiên cứu vào 2023 do Đại học Bách khoa Hà Nội phối hợp cùng Toyota Việt Nam và BSR thực hiện trên Toyota Corolla Cross máy xăng và hybrid tại Việt Nam,cho thấy xe dùng xăng E10 ghi nhận công suất và khả năng tăng tốc giảm nhẹ so với RON95-V truyền thống ở một số bài thử,với thời gian tăng tốc 10-100 km/h nhiều hơn khoảng 4,5%. Tuy nhiên,chênh lệch mức tiêu thụ nhiên liệu giữa các loại xăng nhìn chung không lớn,thậm chí trong một số điều kiện như tắc đường hoặc chạy đại lộ,xe hybrid dùng E10 cho mức tiêu hao thấp hơn xăng RON95-V. Nghiên cứu này cũng ghi nhận E10 giúp giảm phát thải CO và hydrocarbon chưa cháy hết trên cả xe hybrid lẫn xe động cơ đốt trong truyền thống.

Xăng E10 vẫn có nhược điểm cố hữu. Ethanol có xu hướng hút ẩm mạnh hơn xăng khoáng. Nếu nhiên liệu tồn trữ lâu trong môi trường ẩm,nước có thể tích tụ và gây hiện tượng tách lớp nhiên liệu. Ngoài ra,trước khi ethanol phổ biến toàn cầu,một số dòng xe đời cũ sử dụng gioăng cao su,ống dẫn nhiên liệu hoặc vật liệu không tối ưu cho cồn sinh học. Ethanol có thể khiến các vật liệu này xuống cấp nhanh hơn theo thời gian. Tuy nhiên,với ôtô hiện đại sản xuất trong khoảng hai thập niên trở lại đây,khả năng tương thích E10 gần như đã trở thành tiêu chuẩn kỹ thuật ở nhiều thị trường.

Tại Mỹ,thị trường tiêu thụ ethanol lớn nhất thế giới,E10 hiện được xem là nhiên liệu tiêu chuẩn cho phần lớn ôtô động cơ xăng. Nhiều nước châu Âu như Anh,Pháp,Đức cũng đã chuyển sang E10 trong nhiều năm gần đây nhằm giảm phát thải CO2. Brazil đã sử dụng xăng pha ethanol từ mía nhiều thập niên,và hiện bán phổ biến cả E27 lẫn E100 cho xe nhiên liệu linh hoạt (flex-fuel).

Lợi ích môi trường là lý do lớn nhất khiến E10 được thúc đẩy toàn cầu. Ethanol chứa oxy trong cấu trúc phân tử,giúp quá trình cháy sạch hơn. Nhiều nghiên cứu quốc tế ghi nhận E10 giúp giảm khí CO và hydrocarbon chưa cháy hết so với xăng khoáng thông thường. Dù vậy,một số nghiên cứu ghi nhận phát thải NOx có thể tăng khi sử dụng nhiên liệu chứa tỷ lệ ethanol cao hơn 10%. Một báo cáo của Argonne National Laboratory (Mỹ) cho thấy nhiên liệu ethanol có thể giúp giảm phát thải khí nhà kính trong toàn bộ vòng đời nhiên liệu,đặc biệt khi ethanol được sản xuất từ ngô hoặc mía đường.

Phạm Hải