"Hai cửa hầm phía đông của tổ hợp Kuh-e Kolang Gaz La (núi Pickaxe),phía nam cơ sở hạt nhân Natanz,đã bị chặn một phần bằng đất đá. Chưa có thay đổi nào ở cửa phía tây,cũng chưa có hoạt động mới ở Natanz",Spencer Faragasso,chuyên gia thuộc Viện nghiên cứu Khoa học và An ninh Quốc tế (ISIS) có trụ sở tại Mỹ,cho biết hôm 6/5.

Ảnh vệ tinh thương mại chụp ngày 2/5 cho thấy những đống đất đá bên ngoài cửa hầm. Những vật liệu này không xuất hiện trong những ảnh chụp đầu tháng 4,sau giai đoạn Mỹ - Israel tiến hành không kích dữ dội nhằm vào loạt mục tiêu ở Iran.

Lối vào hầm ngầm tại Kuh-e Kolang Gaz La trong ảnh vệ tinh chụp ngày 1/4 và 2/5. Ảnh: X/SFnuclear

Faragasso cho biết đây không phải là hậu quả từ các vụ sạt lở hay đòn không kích,mà là nỗ lực có chủ đích của Iran nhằm ngăn cản phương tiện cơ giới tiếp cận cửa hầm. Vật liệu làm chướng ngại vật có thể được lấy từ các đống đất đá thải gần đó.

"Khối đất đá nằm trước cửa hầm phía đông chỉ có thể được dọn sạch bằng phương tiện hạng nặng. Chúng sẽ gây thêm trở ngại cho mọi chiến dịch đột kích nhằm vào khu phức hợp này",Faragasso đánh giá.

Chuyên gia của ISIS cho rằng đây là hoạt động đáng chú ý bởi Iran hồi năm 2007 từng gia cố và chôn vùi các khu vực khác thuộc khu phức hợp Kuh-e Kolang Gaz La,trong đó có một số cửa hầm. "Iran đổ đất lên trên những đường hầm này,sau đó gia cố bằng bê tông. Lý do gì khiến họ tốn nhiều công sức như vậy để bảo vệ các hầm ngầm được cho là bỏ hoang?",ông đặt câu hỏi.

Faragasso cho rằng mạng lưới hầm ngầm nằm sâu trong lòng núi Kuh-e Kolang Gaz là địa điểm phù hợp để Iran cất giữ thiết bị hoặc vật liệu hạt nhân có giá trị,đề phòng khả năng Mỹ - Israel không kích và phá hủy chúng.

Giới chức Iran và Mỹ chưa bình luận về thông tin.

Công trình ở Kuh-e Kolang Gaz La nằm cách cơ sở hạt nhân Natanz khoảng 1,5 km về phía nam. Giới chuyên gia phương Tây tháng 9/2025 cho biết có nhiều thay đổi lớn ở khu vực này,trong đó Iran xây tường bao an ninh bên ngoài,gia cố lối vào hầm và chuyển đất đào ra ngoài.

Theo các chuyên gia,hầm ngầm tại Kuh-e Kolang Gaz có thể sâu hơn cả mạng lưới ở Fordow,nơi Mỹ phải dùng siêu bom xuyên hầm tấn công vào tháng 6/2025 mà không đạt hiệu quả.

Công trình tại Kuh-e Kolang Gaz La trong ảnh vệ tinh chụp vào tháng 9/2025. Ảnh: WP

Khu phức hợp Natanz,cách thủ đô Tehran khoảng 220 km về phía nam,có các phòng thí nghiệm trên và dưới lòng đất,phụ trách làm giàu phần lớn uranium của Iran. Trước xung đột,Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) cho biết Iran đã dùng máy ly tâm tiên tiến để làm giàu uranium lên 60%,cách không xa mức 90% dùng để sản xuất vũ khí hạt nhân.

Cơ sở làm giàu chính trên mặt đất tại Natanz mang tên "Nhà máy Làm giàu Nhiên liệu Thí điểm",từng bị Israel phá hủy vào tháng 6/2025. Các đợt tập kích khi đó cũng gây hư hại nghiêm trọng cho hầm ngầm chứa máy ly tâm,theo IAEA.

Sau khi chiến sự Mỹ - Israel và Iran bùng phát ngày 28/2,cơ sở Natanz tiếp tục bị không kích. IAEA hôm 3/3 cho biết một số tòa nhà ở lối vào nhà máy làm giàu nhiên liệu ngầm Natanz đã bị hư hại,chưa có hậu quả liên quan đến phóng xạ.

Nguyễn Tiến (Theo War Zone,AFP,AP)